Mekke Anlaşması komisyondan geçti: Üç ülkeden ortak savunma adımı

ANKARA / MEHA – Türkiye'nin bölgesel savunma politikalarını yakından ilgilendiren Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde önemli bir aşamayı geride bıraktı. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna ilişkin kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu'nda oy çokluğuyla kabul edildi.

AK Parti Ankara Milletvekili ve TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay başkanlığında 27 Ekim Salı günü gerçekleştirilen toplantıda, üç ülke arasındaki askerî iş birliği, ortak savunma yükümlülükleri ve bölgesel güvenliğe ilişkin hükümler ele alındı.

Komisyondan geçen teklifin yasalaşması için TBMM Genel Kurulu'nda da kabul edilmesi gerekiyor.

Bir ülkeye saldırı, üç ülkeye saldırı sayılacak

7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke'de imzalanan 16 maddelik anlaşma, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma mekanizması oluşturulmasını öngörüyor.

Anlaşmanın en dikkat çekici düzenlemesine göre, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, diğer taraflara da yöneltilmiş kabul edilecek.

Taraflar, Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. Maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkı çerçevesinde saldırıya uğrayan ülkeye karşılıklı yardım sağlamayı taahhüt ediyor.

Bununla birlikte, ortak savunma hükümleri kendiliğinden askerî müdahale anlamına gelmiyor. Uygulanacak tedbirler, tarafların istişareleri sonucunda varacakları mutabakata ve kendi anayasal süreçlerine bağlı olacak.

Fuat Oktay: Kolektif caydırıcılık kalkanı oluşturulacak

Komisyon toplantısının açılışında konuşan Fuat Oktay, Orta Doğu'da yaşanan gelişmelerin bölgesel güvenlik politikalarında yeni iş birliği mekanizmalarını gerekli kıldığını belirtti.

Oktay, Mekke Anlaşması'nın bölge ülkelerinin kendi güvenlikleri konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmelerine imkân sağlayacağını ifade etti.

Anlaşmanın müşterek savunma, terörizmle mücadele ve savunma sanayisinde iş birliği olmak üzere üç temel hedefe dayandığını vurgulayan Oktay, Türkiye'nin üçüncü ülkelere karşı saldırgan bir bloklaşma içerisinde olmadığını savundu.

Savunma sanayisinde ortak üretim ve teknoloji paylaşımı

Anlaşma yalnızca askerî saldırılara karşı müşterek savunmayı kapsamıyor.

Düzenleme kapsamında üç ülkenin silahlı kuvvetleri arasında koordinasyonun geliştirilmesi, ortak tatbikatlar yapılması, personel değişimi, istihbarat paylaşımı ve lojistik desteğin artırılması öngörülüyor.

Savunma sanayisinde ortak üretim ve teknoloji paylaşımı da anlaşmanın önemli başlıkları arasında bulunuyor.

Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, komisyondaki değerlendirmesinde anlaşmanın herhangi bir ülkeyi hedef almadığını, bölgesel güvenliği ve kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçladığını bildirdi.

Alt komisyon önerisi reddedildi

Komisyon görüşmelerinde anlaşmanın kapsamı ve Türkiye'ye getireceği yükümlülükler konusunda siyasi partiler arasında görüş ayrılıkları yaşandı.

Yeni Parti'nin, teklifin daha ayrıntılı incelenmesi amacıyla alt komisyon oluşturulması ve Millî Savunma Komisyonu'nda değerlendirilmesi yönündeki önerisi, AK Parti ve MHP'nin oylarıyla reddedildi.

Muhalefet kanadından anlaşmanın Türkiye'yi bölgesel çatışmaların içine çekebileceği yönünde eleştiriler gelirken, hükümet temsilcileri düzenlemenin savunma amaçlı olduğunu vurguladı.

Türk askerinin gönderilmesi için ayrıca Meclis kararı gerekecek

Anlaşmanın gündeme getirdiği önemli başlıklardan biri de Türkiye'nin yurt dışında askerî personel görevlendirmesine ilişkin yetki oldu.

Ortak savunma anlaşmasının onaylanması, Türk askerinin başka bir ülkeye gönderilmesine tek başına yetki vermiyor.

Anayasa'nın 92. Maddesi kapsamındaki yurt dışına asker gönderme kararlarında TBMM'nin ayrıca yetkilendirme yapması gerekiyor.

Anlaşmanın Türkiye açısından yürürlüğe girmesi için de gerekli iç hukuk ve onay işlemlerinin tamamlanması şartı bulunuyor.

Genel Kurul aşaması bekleniyor

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un imzasıyla 21 Ekim 2026 tarihinde Meclis Başkanlığı'na sunulan ve 2/3961 esas numarasıyla işlem gören üç maddelik kanun teklifi, Dışişleri Komisyonu'ndaki kabulün ardından yasama sürecinin bir sonraki aşamasına taşınacak.

Anlaşmanın Türkiye'nin NATO kapsamındaki hak ve yükümlülüklerini değiştirmediği de teklifin gerekçesinde özellikle vurgulanıyor.

Komisyon kararıyla birlikte gözler TBMM Genel Kurulu'na çevrildi. Genel Kurul'un vereceği karar, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında oluşturulmak istenen ortak savunma mekanizmasının Türkiye bakımından onay sürecinde belirleyici olacak.