Anayasal temel
Teşkilât-ı Esasiye Kanunu kabul edildi; İstiklâl Marşı millî marş oldu.
GÜNDEM Gündemi aç
TBMM’NİN HİKÂYESİ
Millî iradenin kalbi: 23 Nisan 1920’den bugüne.
Bir milletin kaderini değiştiren kararların adresi.Bir devletin kuruluşuna tanıklık eden Meclis.Türkiye’nin millî iradesinin tecelligâhı: TBMM.
23 NİSAN 1920 / ANKARAAnkara’da açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi, Millî Mücadele’nin karar merkezi ve millet iradesinin siyasi çatı altında birleştiği tarihî kurum oldu. İlk gün 115 temsilciyle toplanan Meclis, 24 Nisan’da Mustafa Kemal Paşa’yı başkan seçti.
Savaşın en zor günlerinde yasalar burada görüşüldü, savunma kararları burada alındı ve yeni devletin hukuki temelleri burada şekillendi. O gün Ankara’da yükselen ses, bugün de Meclis çatısı altında sürüyor.
Hikâyeyi keşfet
01 / KURULUŞ HİKÂYESİ
Bir bina değil, bir millî irade.
1919’da başlayan Millî Mücadele, milletin geleceğinin yine milletin temsilcilerince belirlenmesi düşüncesini Ankara’da somutlaştırdı.
İstanbul’un 16 Mart 1920’de işgal edilmesinin ardından Mustafa Kemal Paşa, olağanüstü yetkilere sahip bir meclisin Ankara’da toplanması için çağrıda bulundu. Farklı bölgelerden seçilen temsilciler ile İstanbul Meclis-i Mebusanından katılan milletvekilleri, 23 Nisan’da Ulus’taki binada bir araya geldi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi böylece tarih sahnesine çıktı.
- 01
İstanbul işgal edildi
Meclis-i Mebusan’ın çalışamaz hâle gelmesi, millî iradenin Ankara’da toplanması sürecini hızlandırdı.
- 02
Ankara’ya çağrı yapıldı
Mustafa Kemal Paşa, olağanüstü yetkilere sahip bir meclis için seçim ve katılım çağrısında bulundu.
- 03
TBMM ilk kez toplandı
Anadolu’dan seçilen temsilciler ile İstanbul’dan gelen milletvekilleri Ulus’taki binada buluştu.
02 / 23 NİSAN 1920
Meclis açılıyor.
23 Nisan 1920 Cuma günü TBMM, Ankara Ulus’taki mütevazı binasında ilk toplantısını yaptı. İlk oturumda 115 temsilci vardı. En yaşlı üye sıfatıyla Sinop Milletvekili Şerif Bey geçici başkanlık görevini üstlendi ve açılış konuşmasını yaptı.
24 Nisan’daki ikinci toplantıda Mustafa Kemal Paşa, Meclis Başkanlığına seçildi. Millî Mücadele artık millet temsilcilerinin oluşturduğu ortak bir siyasi irade altında yürütülecekti.
İLK TOPLANTI115
23 Nisan 1920’de Meclis salonunda bulunan temsilci sayısı.
ULUS / ANKARA
03 / İLK MECLİS
Büyük kararlar, mütevazı bir çatı.
Bugün Kurtuluş Savaşı Müzesi olan Birinci Meclis binası, 23 Nisan 1920’den 15 Ekim 1924’e kadar TBMM’ye ev sahipliği yaptı. Savaşın en ağır şartlarında Meclis burada çalıştı.
- Kanunlar çıkarıldı.
- Savunma kararları alındı.
- Yeni devletin yönetim düzeni şekillendi.
Birinci Meclis, askerî mücadelenin yanında yeni devletin siyasi ve hukuki temellerini de attı.
TBMM müze sayfasını incele04 / MECLİS VE MİLLÎ MÜCADELE
Savaşın ortasında devletin temelleri atıldı.
Birinci TBMM döneminde alınan kararlar yalnızca savaşın yönetimini değil, yeni devlet düzeninin kurulmasını da kapsadı.
- Teşkilât-ı Esasiye Kanunu kabul edildi.
- İstiklâl Marşı millî marş olarak kabul edildi.
- Saltanat kaldırıldı.
- Lozan Barış Antlaşması onaylandı.
- Ankara başkent oldu.
- Cumhuriyet ilan edildi.
Millî Mücadele’den Cumhuriyet’e uzanan bu kararların önemli bölümü TBMM çatısı altında alındı veya onaylandı.
05 / ATATÜRK VE MECLİS
Önderlik, millî iradeyle birleşti.
Mustafa Kemal Atatürk’ün Millî Mücadele’deki siyasi ve askerî liderliği, Meclis iradesiyle birlikte yürüdü.
TBMM; farklı bölgelerden gelen temsilcilerin ülkenin geleceğini tartıştığı ve mücadelenin yönüne ilişkin kararlar aldığı merkez oldu. Birinci Meclis, savaş dönemi parlamentosunun ötesinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinin temel siyasi kurumu olarak tarihe geçti.
Kuruluş fikrinin merkezinde millet iradesi vardı.
06 / CUMHURİYET’E GİDEN YOL
1920’den 1923’e: bir devletin doğuşu.
Türkiye’nin yakın tarihini değiştiren kararlar üç yıl içinde peş peşe geldi.
Saltanatın kaldırılması
1 Kasım’da alınan kararla devlet yönetiminde yeni bir dönemin önü açıldı.
Cumhuriyet’e uzanan yol
Lozan onaylandı, Ankara başkent oldu ve 29 Ekim’de Cumhuriyet ilan edildi.
Meclis, Millî Mücadele’den Cumhuriyet’e uzanan dönüşümün merkezinde yer aldı.
07 / BUGÜNÜN MECLİSİ
Aynı ilke, yaşayan bir kurum.
Türkiye Büyük Millet Meclisi bugün de seçilmiş milletvekillerinin görev yaptığı anayasal yasama organıdır. Yasama, bütçe ve denetim yetkileriyle kamusal yaşamı şekillendirir.
Yasama
Kanun tekliflerini görüşür; kabul ettiği kanunlarla hukuk düzenini şekillendirir.
Bütçe
Merkezî yönetim bütçe ve kesinhesap kanunu tekliflerini görüşüp karara bağlar.
Denetim
Anayasa ve İçtüzükteki bilgi edinme ve denetim yollarını kullanır.
Komisyonlar
Teklifler ve uzmanlık gerektiren konular ihtisas komisyonlarında ayrıntılı biçimde ele alınır.
Genel Kurul
Milletvekillerinin söz aldığı, tekliflerin görüşüldüğü ve kararların alındığı merkezdir.
TBMM’nin yasama, komisyon ve Genel Kurul çalışmalarına ilişkin güncel bilgiler resmî Meclis kaynaklarında yayımlanır.
08 / MECLİS BUGÜN NEYİ KONUŞUYOR?
Türkiye’nin gündemi Meclis’te.
TBMM yalnızca geçmişin değil, bugünün de merkezidir. Siyasi ve toplumsal gündemin önemli başlıkları Genel Kurulda, komisyonlarda ve Meclisin diğer çalışmalarında ele alınır.
Güncel TBMM haberleri- Genel Kurul görüşmeleri
- Komisyon çalışmaları
- Kanun teklifleri
- Bütçe görüşmeleri
- Meclis araştırmaları
- Yazılı soru önergeleri
- Milletvekili açıklamaları
- Parlamento diplomasisi
- Meclis Başkanlığı faaliyetleri
09 / MECLİS HABER AJANSI
Kararın kaynağına en yakın haber.
Meclis Haber Ajansı, TBMM’deki gelişmeleri kararın oluştuğu sürece odaklanan bir haber anlayışıyla izler.
TBMM’de ne konuşuluyor? Bir teklif hangi aşamalardan geçiyor? Mecliste alınan karar Türkiye’yi nasıl etkiliyor? Bu soruların yanıtını doğrudan kaynağından takip ederiz.
- Genel Kuruldan komisyonlara
- Meclis Başkanlığından milletvekillerine
- Parti gruplarından yasama gündemine
- Karar metninden kamuoyuna etkilerine
10 / TARİHTEN BUGÜNE
23 Nisan 1920’den bugüne.
Birinci Meclisin mütevazı binasından bugünün parlamento yapısına; Millî Mücadele’nin en zor günlerinden güncel yasama gündemine… Değişen çok şey oldu.
Meclisin tarihindeki temel kavram ise değişmedi: millî irade.
MECLİSİN TEMEL İLKESİ
“Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.”
TBMM’NİN KURULUŞ FELSEFESİNİN EN KISA İFADESİMECLİSİN HAFIZASI / KAYNAKLAR
Tarih, kaynağıyla birlikte.
Bu özel çalışma, TBMM’nin resmî tarihçesi ve Kurtuluş Savaşı Müzesi başta olmak üzere birincil Meclis kaynakları esas alınarak hazırlandı. Güncel yasama bilgilerinde resmî kayıtlar; kanun metinleri, gerekçeler, komisyon raporları ve Genel Kurul tutanakları temel başvuru noktalarıdır.
23 NİSAN 1920 — BUGÜNMeclisin hikâyesi, milletin hikâyesidir.MECLİS HABER AJANSI
