Meclis bütçesi komisyondan geçti, denetim tartışması büyüdü

ANKARA / MEHA – Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) 33 milyar 787 milyon 913 bin liralık 2027 yılı bütçesi, bu akşam saatlerinde Plan ve Bütçe Komisyonu'nda kabul edildi. Yaklaşık sekiz buçuk saat süren görüşmeler, yalnızca bütçe rakamlarının değil, Meclis’in yürütmeyi denetleme yetkisinin de tartışıldığı bir oturuma dönüştü. Fon soruşturmaları, Sayıştay raporları, cevapsız soru önergeleri ve Meclis çalışanlarının özlük hakları toplantının öne çıkan başlıkları oldu.

AK Parti Samsun Milletvekili ve Plan ve Bütçe Komisyonu Başkanı Mehmet Muş yönetimindeki toplantıda, TBMM Başkanlığının 2027 yılı bütçesi ve 2025 yılı kesin hesabının yanı sıra Kamu Denetçiliği Kurumu ile Sayıştayın bütçeleri ve kesin hesapları da ele alındı.

TBMM Başkanı ve İstanbul Milletvekili Numan Kurtulmuş'un sunum yaptığı, milletvekillerinin soru ve eleştirilerini yanıtladığı görüşmelerin ardından bütçeler oylanarak kabul edildi. Meclis bütçesine ilişkin değişiklik önergeleri ise komisyondan geçmedi.

### Meclis bütçesinde yüzde 24,1 artış

TBMM Başkanı Kurtulmuş, 2027 yılı bütçesinin önceki yılın başlangıç ödeneğine göre yüzde 24,1 arttığını açıkladı.

Meclis’in 2026 yılı başlangıç ödeneğinin 27 milyar 235 milyon 264 bin lira olduğunu belirten Kurtulmuş, yıl içerisinde yapılan revizyonların ardından ödeneğin 26 milyar 817 milyon 506 bin liraya ulaştığını bildirdi.

Sunuma esas veriler itibarıyla yaklaşık 19,2 milyar liralık harcama gerçekleştirildiğini ve bunun bütçenin yüzde 72'sine karşılık geldiğini söyledi.

Kurtulmuş'un paylaştığı verilere göre 2027 yılı bütçesinin yüzde 92,5'i cari harcamalara, yüzde 7,5'i yatırım giderlerine ayrıldı. Personel giderleri bütçenin yüzde 57,4'ünü oluştururken, sosyal güvenlik devlet primi giderlerinin payı yüzde 6,6 oldu.

Personel, sosyal güvenlik ve tedavi giderlerinin toplam bütçe içerisindeki payı ise yüzde 74,8'e ulaştı.

Teklif kapsamında Kamu Denetçiliği Kurumu'na 637 milyon 234 bin lira, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'na 2 milyar 350 milyon lira Hazine yardımı öngörüldü.

Başarır: Fon olayını araştıramıyorsak ne işe yarıyoruz?

Komisyon görüşmelerinin en dikkat çekici bölümlerinden biri, fon soruşturmaları ve parlamentonun denetim yetkisi konusunda yaşanan tartışmalar oldu.

Yeni Parti Grup Başkanvekili ve Mersin Milletvekili Ali Mahir Başarır, Meclis’in denetim mekanizmalarının yeterince işletilmediğini savundu.

Sayıştay raporlarındaki denetim bulgularının yıllar içerisinde azaldığını ileri süren Başarır, kamu kurumlarının harcamalarına ilişkin ayrıntıların milletvekillerine yeterince sunulmadığını söyledi.

Fon soruşturmalarında milletvekilleri hakkında çeşitli iddiaların ortaya atıldığını belirten Başarır, Meclis’in bütün siyasi partilerin katılımıyla konuyu araştırması gerektiğini ifade etti.

Başarır, "Fon olayını araştıramıyorsak ne işe yarıyoruz?" sözleriyle parlamentonun denetim sorumluluğunu sorguladı.

Başarır ayrıca Anayasa Mahkemesi'nce verilen kararı gündeme getirerek Meclis Başkanlığının tutumunu eleştirdi.

Kılıç: Milletvekili rozeti açıklanmayan servetin kalkanı olmasın

CHP Grup Başkanvekili ve İzmir Milletvekili Sevda Erdan Kılıç, Sayıştay raporları üzerinden kamu kurumlarının denetlenme biçimine yönelik eleştirilerde bulundu.

Sayıştayın 97 kuruluşun raporunda eleştiri veya tenkit konusu bulamadığını belirten Kılıç, özellikle Sermaye Piyasası Kuruluna (SPK) ilişkin denetim raporlarının yeterliliğini sorguladı.

Sermaye piyasalarında yaşanan olağan dışı fiyat hareketleri, yatırımcı şikâyetleri ve fon soruşturmalarının yalnızca mali kayıtların incelenmesiyle açıklığa kavuşturulamayacağını savunan Kılıç, denetim kurumlarının sorumluluklarını hatırlattı.

TBMM bünyesinde yolsuzlukla mücadele komisyonu kurulmasını ve siyasi ahlak yasası çıkarılmasını isteyen Kılıç, siyasetçilerin de hesap verebilir olması gerektiğini belirtti.

Kılıç, "Milletvekili rozeti, açıklanmayan servetin kalkanı olmasın." dedi.

Varlık Fonu ve TMSF için yeni denetim çağrısı

Yeni Parti İstanbul Milletvekili Özgür Karabat, Sayıştayın denetim alanının genişletilmesi gerektiğini savunarak Türkiye Varlık Fonu, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) ve kamu-özel iş birliği projelerini gündeme taşıdı.

Kamu payı bulunan şirketlerin ve fonların denetim dışında bırakılmaması gerektiğini belirten Karabat, Sayıştayın anayasal denetim yetkisinin güçlendirilmesini istedi.

Karabat, Sayıştay raporlarının kapsamlı biçimde değerlendirilebilmesi amacıyla TBMM'de Kamu Hesapları Komisyonu kurulmasını önerdi.

Önerisine göre komisyonun başkanlığı ana muhalefete verilmeli, denetimlerde tespit edilen bulguların nasıl giderildiği düzenli olarak parlamentoya raporlanmalı.

DEM Parti Antalya Milletvekili Hakkı Saruhan Oluç da fon soruşturmalarına ilişkin iddiaların Meclis tarafından araştırılması gerektiğini dile getirdi.

15 bin 497 soru önergesi henüz cevaplandırılmadı

Meclis’in denetim yetkisine ilişkin tartışmalarda yazılı soru önergeleri de gündeme geldi.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, 28. Yasama Dönemi'nde yürütmeye yöneltilen 51 bin 125 yazılı soru önergesinden 35 bin 628'inin cevaplandırıldığını bildirdi.

Bu veriler, 15 bin 497 soru önergesinin henüz cevaplandırılmadığını ortaya koydu.

Kurtulmuş, bakanlıkların milletvekillerinin sorularına zamanında ve yeterli içerikle yanıt vermesi için altı kez yazılı uyarıda bulunduklarını açıkladı.

TBMM Başkanlığına yöneltilen 302 soru önergesinden 298'inin ise süresi içerisinde cevaplandırıldığını belirtti.

Meclis Başkanlığı'na gelen soru önergelerinin reddedilme oranının yüzde 0,82'ye gerilediğini aktaran Kurtulmuş, denetim mekanizmalarının daha etkili işlemesi için çalışmaların sürdüğünü ifade etti.

Muhalefet milletvekilleri ise özellikle bakanlıklardan gelen cevapların süresi ve içeriğinin parlamenter denetim açısından yeterli olmadığını savundu.

Kurtulmuş danışmanların özlük hakları için hazırlanan taslağı gösterdi

Görüşmelerin son bölümünde milletvekili danışmanlarının ve Meclis çalışanlarının özlük hakları da gündeme geldi.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, danışmanların çalışma koşullarının iyileştirilmesi amacıyla daha önce başlatılan hazırlıklar kapsamında yasa teklifi taslağı oluşturulduğunu açıkladı.

Hazırlanan taslağı milletvekillerine gösteren Kurtulmuş, düzenlemenin hayata geçirilebilmesi için iktidar ve muhalefetin ortak irade ortaya koyması gerektiğini vurguladı.

Siyasi parti gruplarının uzlaşması hâlinde çalışmanın hemen başlatılabileceğini belirten Kurtulmuş, taslağın geliştirilmesine açık olduklarını söyledi.

Milletvekilleri ise danışmanların ücretleri, çalışma güvenceleri, iş sonu tazminatları ve sosyal hakları konusunda kalıcı bir yasal düzenleme yapılması gerektiğini dile getirdi.

Böylece uzun süredir gündemde bulunan danışmanların özlük hakları meselesinde hazırlanan taslağın siyasi partilerin değerlendirmesine sunulması yeni bir aşama olarak öne çıktı. Bununla birlikte, düzenleme henüz yasalaşmadı.

### Kurtulmuş: Oyunbozanlık yapan kurduğu oyunun altında kalır

TBMM Başkanı Kurtulmuş, milletvekillerinin sorularını yanıtlarken "Terörsüz Türkiye" sürecine ilişkin değerlendirmelerde de bulundu.

Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun hazırladığı raporun 50 milletvekilinden 47'sinin oyuyla kabul edildiğini hatırlatan Kurtulmuş, sürece ilişkin kanuni düzenlemelerin uygulanmaya başlandığını söyledi.

Sürecin siyasi hesaplara konu edilmemesi gerektiğini belirten Kurtulmuş, "Oyunbozanlık yapan kurduğu oyunun altında kalır." ifadesini kullandı.

Kurtulmuş, siyasi partilerin farklı görüşlerini ifade etmesinin doğal olduğunu, ancak Meclis’te oluşturulan ortak yol haritasının korunması gerektiğini savundu.

İzleme komisyonu için siyasi partilerle görüşmeler sürüyor

Kurtulmuş, Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun kapsamında TBMM bünyesinde yeni bir izleme komisyonu oluşturulacağını bildirdi.

Komisyonun en kısa sürede kurulması için Meclis’te grubu bulunan siyasi partilerle görüşmelerin sürdüğünü açıkladı.

Yeni komisyonun kanunun uygulanmasını takip edeceğini, silahsızlanma ve fesih sürecini hukuk çerçevesinde izleyeceğini, ihtiyaç duyulması hâlinde yeni yasal düzenlemeler üzerinde çalışacağını belirtti.

TBMM İdare Amiri ve DEM Parti Bingöl Milletvekili Ömer Faruk Hülakü ise izleme komisyonunun gecikmeden kurulmasını ve çalışmaların belirli bir takvime bağlanmasını istedi.

Kurulacak komisyonlara ayrılacak mali kaynakların da açıklanmasını isteyen Hülakü, sürecin somut mekanizmalarla yürütülmesi gerektiğini söyledi.

Kalaycı: Komisyon tarihi bir görev üstlendi

MHP Genel Başkan Yardımcısı ve Konya Milletvekili Mustafa Kalaycı, Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun tarihi bir sorumluluk üstlendiğini savundu.

Terörsüz Türkiye hedefinin millî birlik ve toplumsal bütünleşme bakımından önemli olduğunu belirten Kalaycı, sürecin yabancı arabuluculuk mekanizmaları olmadan yürütüldüğünü ifade etti.

İlgili kanunun 467 milletvekilinin oyuyla kabul edilmesini geniş siyasi mutabakatın göstergesi olarak değerlendiren Kalaycı, izleme komisyonunun da hızla çalışmalarına başlaması gerektiğini söyledi.

Kısacık: Meclis bünyesinde bütçe ofisi kurulmalı

Yeni Yol Partisi Adana Milletvekili Sadullah Kısacık, bütçe denetiminin yalnızca yıllık komisyon görüşmeleriyle sınırlandırılmasını eleştirdi.

TBMM bünyesinde uzmanlardan oluşan bir bütçe ofisi kurulmasını isteyen Kısacık, kamu harcamalarının yıl ortasında da değerlendirilmesini önerdi.

Bütçe ödenekleriyle gerçekleştirilen hizmetlerin sonuçlarının karşılaştırılması gerektiğini belirten Kısacık, bu amaçla milletvekillerine düzenli raporlar sunulmasını istedi.

Fon soruşturmalarına da değinen Kısacık, Meclis’in konuyu araştıracak bir komisyon kurması gerektiğini savundu.

Kısacık ayrıca yazılı soru önergelerinin yanıtsız kalmasının Meclis’in kurumsal saygınlığı açısından sorun oluşturduğunu ifade etti.

AK Partili Güneş'ten içtüzük değişikliği önerisi

AK Parti Uşak Milletvekili İsmail Güneş, TBMM’nin yasama ve denetim faaliyetlerinde daha verimli çalışabilmesi için içtüzüğün gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi.

Siyasi parti gruplarının Genel Kurul'da verdiği önergelerin uzun tartışmalara neden olduğunu belirten Güneş, grup önerilerinin haftanın belirli günlerinde ele alınmasını önerdi.

Güneş, diğer çalışma günlerinin kanun tekliflerine ayrılmasının yasama faaliyetlerini hızlandıracağını savundu.

Muhalefet milletvekilleri ise içtüzük değişikliklerinin parlamenter denetimini ve muhalefetin söz hakkını sınırlandırmaması gerektiğini dile getirdi.

Sayıştay 248 denetim raporunu Meclis'e sundu

Komisyonda Sayıştayın faaliyetlerine ilişkin veriler de paylaşıldı.

Sayıştay Başkanı Metin Yener, 2025 yılı denetim programı kapsamında hazırlanan 248 denetim raporunun TBMM'ye sunulduğunu bildirdi.

Yerel yönetimler kapsamında 460 mahalli idarenin denetlendiğini açıklayan Yener, kamu işletmelerine ilişkin 104 raporun ise aralık ayında Meclis’e sunulmasının planlandığını belirtti.

İYİ Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Samsun Milletvekili Erhan Usta, Sayıştayın kamu kurumları üzerindeki denetim yetkisinin güçlendirilmesi gerektiğini savundu.

Denetim bulgularının sonuçlarının Meclis tarafından düzenli biçimde takip edilmesini isteyen Usta, bazı düzenleyici ve denetleyici kurumların parlamentoya yeterli bilgi sunmadığını ileri sürdü.

Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurular arttı

Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca da kurumun çalışmalarına ilişkin bilgi verdi.

Akarca, Kamu Denetçiliği Kurumu'na yılın ilk 10 ayında yapılan başvuruların, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 59,86 arttığını açıkladı.

Başvurulardaki artış, kamu idarelerinin işleyişine ilişkin vatandaş şikâyetlerini inceleyen kurumun faaliyetlerinin de bütçe görüşmelerinde değerlendirilmesine neden oldu.

Bütçeler kabul edildi, değişiklik önergeleri reddedildi

Milletvekillerinin değerlendirmeleri ve TBMM Başkanı Kurtulmuş'un sorulara verdiği yanıtların ardından bütçe tekliflerinin oylamasına geçildi.

TBMM Başkanlığının bütçesi üzerinde verilen altı değişiklik önergesi kabul edilmedi.

Ardından TBMM Başkanlığının 2027 yılı bütçesi ile 2025 yılı kesin hesabı komisyondan geçti. Kamu Denetçiliği Kurumu ve Sayıştayın bütçeleri ile kesin hesapları da kabul edildi.

Komisyon, bütçelerin oylanmasının ardından akşam saatlerinde çalışmalarını tamamladı.

Böylece Meclis’in kendi bütçesi için komisyon aşaması sona ererken, merkezi yönetim bütçesinin diğer kurumlarına yönelik görüşmelerin devam etmesi kararlaştırıldı.

Bütçe geçti, denetim soruları gündemde kaldı

Komisyon görüşmelerinin tamamlanmasıyla TBMM’nin 2027 yılı bütçesi üzerindeki mali değerlendirmeler sona erdi. Ancak toplantıda ortaya konulan denetim taleplerinin bir bölümü henüz karşılık bulmadı.

Fon soruşturmalarının parlamentoda araştırılması, Sayıştayın denetim alanının genişletilmesi, yazılı soru önergelerine süresinde yanıt verilmesi ve milletvekili danışmanlarının özlük haklarının iyileştirilmesi konularında farklı siyasi partilerin önerileri gündemdeki yerini koruyor.

Meclis bütçesi komisyondan geçerken, parlamentonun yasama ve denetim işlevlerini güçlendirmeye yönelik taleplerin nasıl karşılanacağı ise önümüzdeki dönemin önemli tartışma başlıklarından biri olmaya devam edecek.