Ayakkabıda dış ticaret açığı büyüdü: Ergun’dan Bakanlığa 10 soru

Türkiye’nin önemli emek yoğun üretim alanlarından ayakkabı sektöründe yaşanan ekonomik sorunlar Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşındı. İYİ Parti Muğla Milletvekili Prof. Dr. Metin Ergun, sektörün dış ticaret açığı, işletme kapanmaları, istihdam kayıpları ve artan üretim maliyetlerine ilişkin Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi.

Ergun, ithalatı sınırlamak amacıyla artırılan ilave gümrük vergilerine rağmen ithalatın yüksek seviyesini koruduğuna dikkat çekerek yerli üreticilerin rekabet gücünü artıracak önlemlerin açıklanmasını istedi.

İhracat 1 milyar dolara geriledi, ithalat 1,7 milyar dolara çıktı

Ergun’un önergesinde aktardığı Ticaret Bakanlığının 2026 tarihli Ayakkabı Sektör Raporu verilerine göre, Türkiye’nin 2022 yılında 1,3 milyar dolar seviyesinde bulunan ayakkabı ihracatı, 2025 yılında 1 milyar dolara geriledi.

Aynı dönemde 962 milyon dolar olan ithalat ise 1,7 milyar dolara yükseldi. Böylece sektörün 2025 yılı dış ticaret açığı yaklaşık 670 milyon dolar olarak kaydedildi.

İhracat ve ithalat arasındaki makasın açılması, Türkiye’nin ayakkabı üretimindeki rekabet gücünü ve dış ticaret politikalarının etkinliğini yeniden tartışmaya açtı.

İthalatın yüzde 75'i üç ülkeden

Önergede, 2025 yılında gerçekleştirilen ayakkabı ithalatının yaklaşık yüzde 75’inin Çin, Vietnam ve İtalya kaynaklı olduğuna dikkat çekildi.

Ayakkabı ithalatında uygulanan ilave gümrük vergisinin 2024 yılı sonunda yüzde 30’dan yüzde 40’a çıkarıldığını hatırlatan Ergun, bu düzenlemenin ithalat hacmi, yerli üretim ve istihdam üzerindeki etkilerinin açıklanmasını talep etti.

Ergun, alınan koruyucu tedbirlerin beklenen sonuçları verip vermediğinin Bakanlık verileriyle ortaya konulmasını istedi.

150 bin kişilik istihdam kaybı iddiası Meclis’te

Sektör temsilcilerinin açıklamalarına da yer verilen önergede, son 3,5 yılda ayakkabı sanayisindeki istihdamın yaklaşık yüzde 40, adet bazında ihracatın ise yüzde 50 gerilediği öne sürüldü.

Aynı süreçte yüzlerce işletmenin kapandığı ve yaklaşık 150 bin kişinin işini kaybettiği yönündeki iddialar da Bakanlığa soruldu.

Ergun, söz konusu rakamların resmî verilerle doğrulanıp doğrulanmadığını, son beş yıldaki istihdam değişimini ve faaliyetini sonlandıran işletme sayısını öğrenmek istedi.

İşletmelerin kapanma nedenlerine ilişkin Bakanlık tarafından hazırlanmış bir araştırma bulunup bulunmadığı da önergenin önemli başlıkları arasında yer aldı.

Haksız rekabet ve üretim maliyetleri mercek altında

Yerli üreticilerin ithal ürünlerle rekabetinde yaşadığı sorunlara değinen Ergun, düşük kıymet beyanı, yanlış gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) ve menşe beyanı ile kayıt dışı ticaret iddialarını gündeme getirdi.

Bu alanlarda gerçekleştirilen denetimlerin sayısını ve tespit edilen usulsüzlükleri soran Ergun, haksız rekabetin önlenmesi amacıyla uygulanan yaptırımların da açıklanmasını istedi.

Önergede ayrıca deri, suni deri, taban, kauçuk ve kimyasal maddeler gibi üretim girdilerindeki maliyetlerin düşürülmesi için gümrük vergilerinin azaltılması veya sıfırlanmasına yönelik bir çalışma bulunup bulunmadığı soruldu.

İhracat destekleri ve krediler de soruldu

Ayakkabı sektörünün yeniden ihracat odaklı büyümesini sağlayacak desteklerin kapsamını gündeme getiren Ergun, 2024, 2025 ve 2026 yıllarında sektöre sağlanan ihracat destekleri ile kullandırılan ihracat kredilerinin tutarlarını sordu.

Bu desteklerden kaç firmanın yararlandığının açıklanmasını isteyen Ergun, mevcut teşviklerin üreticilerin uluslararası pazarlardaki rekabet gücüne katkısının değerlendirilmesini talep etti.

Sektör için özel eylem planı hazırlanacak mı?

Ergun’un Bakanlığa yönelttiği soruların son bölümünde, ayakkabı sektörünün geleceğine ilişkin kapsamlı bir eylem planı hazırlanıp hazırlanmadığı gündeme geldi.

Üretim kapasitesinin yeniden artırılması, ihracat kayıplarının telafi edilmesi, işletme kapanmalarının önlenmesi ve istihdamın korunmasına yönelik somut politikaların açıklanması istendi.

Bakanlığın yanıtı bekleniyor

Ergun’un yazılı soru önergesiyle ayakkabı sektöründeki dış ticaret dengesizliği, istihdam kaybı iddiaları ve üretim maliyetleri Meclis denetiminin gündemine taşındı.

Ticaret Bakanlığının vereceği yanıt, özellikle istihdam kaybına ilişkin iddiaların resmî verilerle değerlendirilmesi, ithalat tedbirlerinin sonuçları ve yerli üreticilere yönelik yeni desteklerin bulunup bulunmadığı açısından önem taşıyor.